aaaaa


GENEL BİLGİLER

Çeşit Kurum Dışı Devam Devam Eden Proje
Proje Türü TAGEM
Başlangıç Tarihi 25.9.2016 Bitiş Tarihi 25.9.2019

TÜRKÇE

Proje Adı Mandelik asit esterlerinin sentezlenmesi, insektisidal ve fungisidal aktivitelerinin belirlenmesi Kurumu İstanbul Kemerburgaz Üniveristesi
Bütçe 250.000 TL
Özet Proje Özeti Tahıllar, baklagiller, kuru meyveler gibi tarımsal ürünler, üretimlerinin ardından tüketime arz edilinceye kadar çoğu zaman depolanmak durumundadırlar. Bu ürünler için uygun depolanma koşulları sağlanmadığı takdirde biyotik (mikroorganizmalar, böcekler, kemirgenler, kuşlar) ve abiyotik (nem, sıcaklık vb.) faktörlerden etkilenerek kalite ve kantite kayıplarına uğramaktadırlar. Biyotik ve abiyotik etmenler ürünlerde topaklanma, kızışma, yanma, çimlenme özelliklerinin bozulması gibi olumsuz etkilere yol açmaktadırlar. Bu şekilde etkilenen ürünler fungal etmenlerin gelişmesine ve böcekler tarafından zarara daha da açık hale gelmektedirler. Uygun olmayan depo koşullarında ürün üzerinde oluşan fungus ve böcek zararları ürünü tamamen kullanılmaz hale getirebilmektedir. Depolanmış ürünlere zarar veren en önemli fungal zararlılar Fusarium, Alternaria, Aspergillus, Rhizoctonia, Penicillium, Rhizopus ve Trichoderma türleridir. Depolanmış ürünlere zarar veren en önemli böcekler Coleoptera ve Lepidoptera takımlarında bulunur. Her iki takımda yer alan böcek türleri depolama koşullarında önemli zarara sebep olabilirler. Sitophilus spp. türleri gibi primer zararlılar sağlam taneye zarar vererek Tribolium spp. türleri gibi sekonder zararlıların ürünle beslenebilmesine de olanak sağlar. Günümüzde depolanmış ürün zararlılarının kontrolünde metil bromit, alüminyum fosfit, sülfüril florit, karbonilsülfit, etandinitril ve etil format gibi sentetik kimyasallar kullanılmaktadır. Bu kimyasallardan metil bromit gibi floro, kloro karbon içeren maddeler ozon tabakasına verdikleri zararlar nedeniyle Türkiye’nin de taraf olduğu Montreal protokolüne göre yasaklanmıştır. Yukarıda ismi geçen diğer sentetik kimyasal maddelerin ise çevreye ve kullanıcılar üzerinde çok büyük riskleri bulunmaktadır. Bu nedenle Avrupa Pestisit Regülasyonu ((EC) No. 1107/200) gibi kısıtlayıcı politikalar ile bu tür zararlı kimyasalların kullanımının önüne geçmeye çalışılmaktadır. Kullanımına kısıtlama getirilen maddelere alternatif, insan ve çevre dostu; doğal; doğal kökenli; yarı sentetik ya da sentetik zararsız alternatiflerin geliştirilmesi büyük önem arz etmektedir. İnsektisit aktiviteye sahip olan maddeler genellikle etkilerini kolinerjik sistem (sinir iletimi mekanizması) üzerinden sağlamaktadırlar. Mandelik asit, ilk olarak acı bademden elde edilmiş olan aromatik yapıda organik bir maddedir. Mandelik asit birçok ilaç maddesinin sentezinde başlangıç maddesi olarak kullanılmaktadır. Bu sebeple mandelik asit aynı zamanda sentetik olarak bol miktarda ve ekonomik olarak üretilmektedir. Mandelik asit, idrar sistemi enfeksiyonlarının giderilmesi için antibakteriyel olarak kullanılmış; ayrıca mandelik asit esterleri olan “cyclandelate” (siklandelat) ve “homatropine” (homatropin) ise migren tedavisinde, vazodilatör (damar genişletici) ve antikolinerjik olarak kullanılmaktadır. Atropin ve mandelik asitin esteri olan homatropin aynı zamanda muskarinik reseptörlerin antagonistleridir (sinir iletiminden sorumlu reseptörler). Mandelik asitin yapısı ayrıca asetilkolinesteraz inhibitörü olan ve insektisit aktivitesi bilinen öjenol gibi fenilpropanoidlerin kimyasal yapısına benzemektedir. Önerdiğimiz projede, mandelik asidin farklı esterlerinin sentezleri yapılacak ve bu maddelerin kimyasal karakterizasyonları kromatografik (GC, HPLC) ve spektral (GC-MS, NMR, MS) olarak yapılacaktır. Buna göre mandelik asidin metil, propil, 1-bütil, 2-metilpropil, 2-bütil, tersiyer bütil, pentil, hekzil, siklohekzil, fenol, bornil ve diğer monoterpen alkollerin esterleri sülfürik asit katalizörlüğünde elde edilecektir. Elde edilen mandelik asit esterlerinin depolanmış ürünlerin primer ve sekonder zararlıları üzerindeki insektisit etkileri belirlenecektir. İnsektisit testleri yapılan maddelerin etkilerinin kolinerjik sistemde asetilkolin ve/veya bütirilkolin üzerinden gerçekleştirip gerçekleştirmediğinin anlaşılabilmesi için, bu maddeler üzerinde asetilkolinesteraz ve bütirilkolinesteraz inhibisyonu değerlendirmeleri yapılacaktır. Elde edilen mandelik asit esterlerinin hasat sonrası ürünlerdeki fungal etmenlerine karşı etkileri de belirlenecektir. Sentezlenen bu maddelere maruz kalan buğdayın çimlenme özellikleri, bu maddelere maruz kalmayan buğday ile karşılaştırılarak belirlenecektir. Mandelik asidin bazı esterlerinin insektisidal etkilerini incelediğimiz ön çalışmalarda, bu maddelerin bazılarının (etil, 1-bütil, 2-propil, 2-bütil, bornil, alfa-tokoferil) Sitophilus granarius, üzerinde ümitvar etkiye sahip olduğunu belirlenmiştir. Bu nedenle, önerdiğimiz proje bünyesinde sentezlenecek olan maddelerin karakterizasyonlarının yapılması, diğer esterlerin aktivitelerinin ve depo zararlıları ile mücadeledeki performanslarının belirlenmesi yerli pestisit geliştirilmesi için önem arz etmektedir.


Kurum İçi Kişiler

Kişi Görevi
mustafa.alkan Yardımcı Araştırmacı
orhan.buyuk Yardımcı Araştırmacı
sait.erturk Yardımcı Araştırmacı
burcu.turgay Yardımcı Araştırmacı

Kurum Dışı Kişiler

Adı Soyadı Görevi
Kaan POLATOĞLU Lider
Yasemin YÜCEL YÜCEL Yardımcı Araştırmacı
Ömer Cem KARAKOÇ Yardımcı Araştırmacı

Ekler

Dosya Adı